- HOME
- groepslezingen
- bidden en de stenen op het pad
- groepslezingen
Groepslezingen
Bidden en de stenen op het pad
Er zijn veel verschillende vormen
van gebed: dankzeggend, pleitend, opstandig, smekend, onnadenkend, lofprijzend,
stamelend, uitzingend en ook zwijgend. Het is allemaal gebed en er zijn nog
vele andere vormen.
Als we bijvoorbeeld kijken/luisteren naar de
klank van het Lam Gods, merk dan eens hoe anders dat steeds kan klinken.
LAM
GODS dat wegneemt de zonden der wereld, ontferm U over ons.
Lam Gods DAT
WEGNEEMT DE ZONDEN DER WERELD, ontferm U over ons.
Lam Gods dat wegneemt de
zonden der wereld, ONTFERM U OVER ONS
Zo zijn er ook enkele zeer korte,
vaak 'versleten' gebeden:
God kom mij te hulp, Heer haast U mij te
helpen
Uw naam zij geprezen
Jezus, Bid voor ons
Gezegend Hij die komt
in de naam des Heren
Lam Gods dat wegneemt de zonden der wereld, ontferm U
over ons
Vier notities in verband met gebed
Heschel noemt het gebed: je openstellen voor God. Ik citeer: 'Er is ook een vrijwillige ingang tot het gebed, een die wijder is dan smart en wanhoop: het openen van onze gedachten voor God. Wij kunnen Hem niet zichtbaar maken voor ons, maar ons wel zichtbaar maken voor Hem. Wij stellen onze gedachten voor Hem open, onwillig van tong, maar gevoelig van hart. Wij zien meer dan we kunnen zeggen. (…) Hoe konden wij leven in zijn tegenwoordigheid en daar onverschillig onder blijven.' Dus intens luisteren; niet zozeer de spraakwaterval zijn; jij brengt jezelf voor het voetlicht.
Buber ziet gebed als arbeid en arbeid als gebed. 'Er was een straatarme schoenmaker, die noodgedwongen geen tijd had om zijn gebeden uit te spreken. Vaak verzuchtte hij somber tegenover God dat hij wederom verstek moest laten gaan. Over hem sprak de Baal Sjem: met elke steek verbindt hij de hemel met de aarde.' Bid en werk. Als ik naar deze spreuk kijk, voel mij onrustig worden. Wij delen het leven op in allerlei partjes: werk, ontspanning, slapen, bidden en ga zo maar door. Maar mischien is bidden meer werken dan ik dacht; en werken meer bidden dan ik dacht.
Willem van Saint Thierry ziet, met name in de Gulden Brief, de mens als biddend en richtinggevend geheel. De Gulden Brief is gevuld met omschrijvingen rond het gebed, met omschrijvingen van hoe te bidden, hoe het gebed in de mens leeft; hoe de mens op elk uur van de dag anders bidt. Willem maakt bijna op hilarische wijze duidelijk hoe kostbaar de biddende levensstaat is. Het gebed is in de cel, daar leert de mens werkelijk zichzelf zijn, voor hem absoluut staat daar het gebed centraal. En alles wat in de mens naar boven komt, is in het gebed. Dus wat in jou leeft krijgt vorm in het gebed.
Lectio divina. Het gebed laten spreken; God laten spreken. Jij zwijgt en geeft het gebed de ruimte. Zoals ik hier in Sion heb geleerd, schuilt God achter de woorden; is de tekst slechts als een laag stof die je moet wegvegen om God te zien. Het gebed is wellicht ook zoiets. Dat wil zeggen dat het gebed achter de door ons uitgesproken woorden schuilgaat en vanaf die plek zich richt tot God.
Gezeten in de buitenkapel probeerde de jonge monnik
te mediteren en het evangelie van het mosterdzaadje tot zich door te laten
dringen. Maar het lukte hem niet om zich echt een boom voor te stellen.
Langzaam, zeer langzaam gleden rode, gele en blauwe vlekken door de kamer. En
zijn ogen hielden de vlekken goed in de gaten. Onder het voorwendsel dat hij
een missaal moest pakken stond hij op en ging in een lichtvlek staan. Midden in
een raam leken op één punt het glas in lood door de zon doorbroken
te worden. En hij liep weer naar zijn plaats toe en ging verder met zijn
meditatie. Toen hij de kapel verliet, leek de zon hem een vertrouwde vriend.
Midden in de tuin stond daar een boom. De schaduw ervan viel over het gras, de
tuinstoel stond er; koel geborgen, en beschut tegen het onbarmhartig schijnende
zonlicht. Hij zag.
Dus: door de tekst te laten wentelen, te laten werken in jou, krijgt de tekst betekenis;
niet jij bepaalt maar jij wordt geraakt. Je wordt je bewust van het geheel en
de tekst, van God. En dan vervluchtigt de tekst.
De stenen op het pad, ofwel:
hoe ik, de ezel, leert zichzelf vaak te
stoten
Verveling
Verveling
slaat vaak toe; zinloosheid, gebrek aan concentratie. Wanneer je wil vluchten,
blijf in je cel. Vaak was ik bezig te bidden en ondertussen was ik al bezig met
hoe ik mijn 'geliefden' zou tegemoet treden of ik keek op mijn horloge en vond
dat ik zeer mijn best deed. Voor het gebed moest tijd ingeruimd worden en ik
vond mijzelf een hele peer.
Leeg
worden
Langzaam wordt het grijs, ritueel, een gewoonte als een
grijsgesleten plaat. In de leegte ontstaat een ruimte; die mogelijk een vorm
van vacare Deo (leeg worden voor God) genoemd zou kunnen worden. Lange tijd
bestormde ik God, smeekte ik God, prees ik God, en ik was vaak verbaasd over
wat ik allemaal wist uit te kramen. Gaandeweg werd ik rustiger en het gebed
werd saaier, plichtmatiger en toen, zeker ook door de voortgaande gang met de
cisterziënzer groep, besloot ik gewoon dit te blijven doe.
Labelen
Wat zijn we toch goed bezig
hè. We zijn 'heilig' bezig of we zijn 'nutteloos' bezig. Zie en herken
het label dat jij op jouw gebed plakt en tracht je ervan te bevrijden. Dat wil
zeggen: bevrijden van spirituele borstklopperij, wanhoop, het eigenmachtig
duiden. Ik vond mezelf een prima vent omdat ik regelmatig tijd voor God
vrijmaakte in gebed; maar vaak vroeg ik mij af waar ik in ’s hemelsnaam
mee bezig was. Ik voelde me een charlatan die zonder een echte overtuiging
voortging; wat een nutteloze bezigheid. Maar eerlijk is eerlijk - mijn
spirituele activiteiten leverden mij bepaald wel zelfwaardering op.
Stilte
Leer de stilte ook in het gebed
handhaven; probeer met een glimlach de in jou woedende gedachten, verlangens,
plannen et cetera tot rust te laten komen. Wanneer wij leren zwijgen; zal
het gebed mogelijk zichzelf uitzingen. Op een gegeven moment was mijn gebed
nauwelijks meer dan het woord Heer uitademen; en ik was gewoon geworden niet
meer in de kerkbank te prakkizeren. Eén keer werd het werkelijk stil in
mijzelf; ik deed werkelijk niets meer en ik ervoer niets meer. Sindsdien zit ik
anders in de lege kerk op de bank.
Bewustheid
Wees bewust; 'spreek' voor jezelf de woorden met
aandacht uit. Raffel de de overbekende frasen niet af. Hoed je voor 'verklaren'
en 'labelen', laat het gebed zichzelf zijn. Ik hou ervan om zaken uit te
pluizen; om van alles en nog wat te duiden; en ik wist er bepaald betrekkelijke
hoogte mee te bereiken, bijvoorbeeld het Lam Gods, een kwetsbaar machteloos lam,
dat vervolgens de meest krachtige blijkt te zijn en vandaar uit zich over ons
mensen, zo krachtig, ontfermt. Toen ik deze zaken achter mij liet; leerde ik de
woorden kennen. Volgens mij zijn de vaste gebeden verder reikend en krachtiger
dan we ooit zullen kunnen bevroeden. Die overbekende gebeden hebben en krijgen
in en om ons betekenis; en ons verstand is gedurig bezig te labelen, te
verklaren.
Een korte blik op het Onze Vader, 'ontkleed' door
mij.
Gij zijt
Gij moge komen
Gij moge
heersen
Zorg voor ons
Vergeef ons
Behoud ons
Verlos
ons
Wanneer ik dit gebed nu weer voor mij zie, voel ik mij 'vreemd'. En dat is mogelijk voor mij de essentie van onze pelgrimsweg; het leren 'vreemd' zijn, onbekend zijn. Wanneer ik alles overzie heb ik alle reden tot trots en dankbaarheid. En: wat heb ik nog veel te leren.
Hein van Spaendonck